Bây chừ, cho dù thành tựu của liên kết xuất bản là điều mà không ai phủ nhận
Theo ông Hoàng Ngọc Bình, Trưởng phòng Pháp chế (Cục Xuất bản), “Chính phủ cũng như các cơ quan chức năng đang gấp rút hoàn thiện các nghị định, thông tư kèm theo để Luật sớm đi vào cuộc sống.
Song trên thực tiễn, diễn biến của hoạt động kết liên đang ở thế ngược lại. Nhiều NXB đang phụ thuộc hoàn toàn vào đối tác liên kết, mong chờ họ mang bản thảo đến để “bán” giấy phép.
Mặc dầu các nhà quản lý có nhiều tiện lợi hơn trong việc quản lý các hoạt động xuất bản và phát hành xuất bản phẩm điện tử vì đã có một chuồng chồ pháp lý để quản lý cho hoạt động này. ” – Trưởng phòng Pháp chế, Cục Xuất bản cho biết. Phần nhiều NXB còn lại thường chọn giải pháp đơn giản nhất là kết liên xuất bản với các công ty truyền thông, đơn vị làm sách ngoài công lập - một hình thức của việc “bán” giấy phép xuất bản.
Đó là cái gốc, là viên gạch nền góp phần hạn chế những sai sót. Có chứng chỉ hành nghề biên tập mới được biên tập sách Luật Xuất bản 2012 được xây dựng với nhiều cải tiến khi tạo ra những hiên pháp lý cụ thể trong lĩnh vực xuất bản nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ làm nghề.
“Theo quy định của luật pháp: đối tác không có quyền chi phối hoạt động của NXB. Cũng như vậy, các cơ quan, tổ chức, cá nhân muốn phát hành xuất bản phẩm điện tử phải có chừng ấy điều kiện mới được coi là “danh chính ngôn thuận”.
Tôi thấy đây là câu chuyện khá thiết thực đối với nhà văn. Tuy nhiên, việc ứng dụng các điều khoản của chương V Luật Xuất bản vào thực tế, bước đầu chắc chắn sẽ gặp phải một đôi khó khăn, lúng túng và vướng mắc nhất thiết, nhưng kiên cố sẽ có hiệu quả về lâu dài.
Vậy chương V của Luật Xuất bản 2012 góp gì đáng kể để cải thiện tình trạng này? Trước hết, các NXB đã có câu đáp căn bản về các điều kiện để có thể xuất bản điện tử. Là nhà văn có các tác phẩm được xuất bản, nhà văn Phạm Trung Đỉnh (Chủ tịch NXB Hội nhà văn) cũng hết sức lo ngại về vấn đề này: “Vấn đề bản quyền là một vấn đề không còn mới mẻ nhưng việc thực hành nó ở ta chưa thật sự trở thành mối quan tâm lớn vì bản thân những người trong cuộc vẫn chưa thực sự hiểu biết sâu và các cơ quan chức năng chưa có những cuộc truyền bá tuyên truyền sâu rộng.
Chúng ta cần có hướng dẫn cụ thể và bài bản hơn để đưa luật áp dụng thiết thực hơn vào cuộc sống ngành xuất bản”. Còn những tác phẩm nào đã được xuất bản, in, phát hành hợp pháp thì được quyền phát hành trên điện tử. Nhà văn Phạm Trung Đỉnh cũng tâm tư: “Trên cương vị là một bạn đọc, chúng tôi rất mong Luật Xuất bản sớm được đưa vào áp dụng sâu rộng hơn, triệt để và thiết thực hơn.
Cuộc sống sẽ văn minh hơn”. Chất lượng cuộc sống được nâng cao hơn vì ta trọng luật, tức thị tôn trọng chính ta. Mặt khác nhiều NXB quá yếu, chỉ sống dựa vào bán giấy phép xuất bản, bỏ mặc việc biên tập, in ấn, phát hành… cho đối tác liên kết. Chính vì vậy, trong Luật xuất bản 2012 đã cụ thể hơn rất nhiều về bổn phận của các nhà kết liên, ai được liên kết, điều kiện nào để liên kết, trường hợp nào không được liên kết, trách nhiệm của các bên liên kết… đều được quy định cụ thể, chi tiết.
Vậy đâu là duyên do dẫn đến các sai sót trong liên kết xuất bản giờ. Không ít NXB đang tự để thương hiệu tuột khỏi tay mình. Để được như vậy bản thân đối tác phải đáp ứng một đề nghị khó khăn là phải có bộ phận biên tập có chứng chỉ theo quy định.
Luật đi vào cuộc sống sẽ góp phần đáng kể hạn chế được những tồn tại của hoạt động xuất bản từ trước cho dù còn phụ thuộc vào nhiều nguyên tố…”.
Giờ, các đơn vị chủ quản chỉ mới quản lý việc hoạt động, còn buông lỏng phần nội dung. Tư nhân có đủ điều kiện thì được kết liên xuất bản Luật chưa cho phép tư nhân thành lập nhà xuất bản nhưng lại cho phép kết liên với NXB để thực hiện xuất bản từng xuất bản phẩm.
Theo đó, đối tác có thể dự hoạt động xuất bản dựa trên hình thức được NXB liên kết, ai có đủ điều kiện thì được NXB ký hiệp đồng kết liên. ‰ Theo kiến thức thời đại.
Đối với các cơ sở phát hành là các hộ kinh doanh cần bảo đảm các điều kiện như: Chủ hộ phải thường trú tại Việt Nam; có giấy chứng thực đăng ký kinh doanh và có địa điểm kinh doanh xuất bản phẩm và không phải đăng ký với cơ quan quản lý nhà nước.
Bạn Nguyễn Thị Thu Hiền (sinh viên năm 3, ĐH Tài chính) chia sẻ: Mình là người rất thích đọc sách, và dĩ nhiên rất thích được sở hữu những cuốn sách có nội dung hay và đúng đắn, nếu thị trường sách hạn chế được nạn sách lậu cũng như sách có nội dung đồi trụy thì người đọc chúng mình không phải lần khần nghĩ suy và mất thời kì hơn khi tuyển lựa một cuốn sách cho mình”.
Luật Xuất bản 2012 có tác dụng như một chiếc “vòng kim cô” cho thị trường book vốn đang phát triển phức tạp như giờ khi dành hẳn chương 5, gồm 11 điều nêu cụ thể các vấn đề như: Điều kiện xuất bản và phát hành xuất bản phẩm điện tử; điều kiện để các cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện phát hành xuất bản phẩm điện tử; cách thức thực hành xuất bản và phát hành; kỹ thuật và công nghệ; nộp lưu chiểu; quảng cáo trên xuất bản phẩm điện tử; du nhập xuất bản phẩm điện tử và xử lý vi phạm… Điều đó cho thấy vấn đề hoạt động và thị trường sách điện tử đang được đặc biệt quan tâm dưới góc độ quản lý quốc gia.
Các quy định của Luật Xuất bản về xuất bản, phát hành xuất bản phẩm điện tử đã cung cấp những chế định căn bản mang tính nguyên tắc, là khung pháp lý quan yếu, có tính định hướng, làm cứ cho công tác quản lý, điều hành đối với hoạt động này.
Bạn đọc sẽ hấp thu được những sản phẩm tốt Luật Xuất bản khi đi vào cuộc sống sẽ hạn chế được những sản phẩm kém chất lượng về nội dung và hình thức, từ đó mà người đọc sẽ được cung cấp những luồng thông báo chính thống, tiếp thụ những tư tưởng đúng đắn và những sản phẩm tốt. Ông Hoàng Ngọc Bình, Trưởng phòng Pháp chế (Cục Xuất bản) Có thể nói việc kết liên xuất bản được đánh giá luôn có đủ cả hai thái cực, ngợi khen hết lời và phê phán kịch liệt.
Thêm nữa, cần tiếp chuyện đầu tư, nghiên cứu, đề xuất các giải pháp về công nghệ để tạo ra những tính năng mới giúp cho công tác quản lý, ngăn chặn các nội dung sai lầm, cũng như hành vi vi phạm trong hoạt động xuất bản, phát hành xuất bản phẩm điện tử và quy định về sở hữu trí não. Nếu nghiêm khắc trong việc xử lý với các nghĩa vụ cụ thể cho từng vị trí như giám đốc, tổng biên tập, biên tập viên, đơn vị chủ quản… thì sẽ giảm bớt một số ít bị động như hiện giờ.
Ở đây cần hiểu và làm đúng ý nghĩa của việc kết liên theo hướng chủ động từ phía NXB. Trong đó, bên cạnh năng lực, thiết bị, công nghệ điều hành và quản lý quá trình xuất bản điện tử thì còn phải có “kỹ năng chống trộm” để ngăn chặn sao chép, can thiệp bất hợp pháp vào nội dung xuất bản phẩm. Một trong những nguyên nhân lớn nhất là việc xem xét nghĩa vụ còn chưa rõ ràng, cụ thể là bổn phận của đơn vị chủ quản NXB.
Chúng tôi xin giới thiệu những nội dung cần yếu của Luật Xuất bản sau 1 tháng có hiệu lực. Vấn đề bản quyền sách điện tử nếu các tổ chức, cá nhân chủ nghĩa thực hiện đúng thì sẽ hạn chế được vi phạm, vì luật đã quy định rõ, một phần vi phạm trước đây là do nhiều yếu tố, nhiều nguyên do, đặc biệt là tinh thần chấp hành luật pháp”.
Theo Luật, không phải ai cũng được quyề n biên tập sách mà phải có chứng chỉ. Trong Luật Xuất bản 2012, đáng để ý là lần trước tiên, đối tác kết liên được chủ động biên tập bản thảo, điều mà trước đó về nguyên tắc luật chưa cho phép. Phỏng chừng, có bao nhiêu ngành nghề, lĩnh vực mà “miếng bánh” thị trường của trên 80 triệu dân được chia thành 65 phần (65 NXB), có chăng chỉ là số ít, thí dụ như mặt hàng xăng dầu, vận tải hàng không… giả thử mỗi NXB một năm chỉ cần bán được một đầu sách với số lượng 1,23 triệu bản theo tỷ lệ thị phần bình quân thì đã là một điều “chỉ có trong mơ” ở cảnh ngộ hiện thời.
Điều này sẽ tạo điều kiện cho các NXB nhà nước nhiều thời cơ hơn trong hoạt động xuất bản phẩm, hạn chế được một số đối tác cạnh tranh. Bởi thế, để khắc phục được vấn đề sách điện tử lậu thì cần phải có nhiều giải pháp,biện pháp từ nhiều góc độ, cũng như sớm xây dựng và ban hành các quy định về xử lý hành chính, hình sự với khung chế tài đủ mạnh, sát thực tế để xử lý nghiêm khắc đối với tổ chức, cá nhân chủ nghĩa có hành vi vi phạm.
Nhưng mặt thụ động của mô hình này cũng rất cụ thể, sách vi phạm bản quyền, sách phản cảm về nội dung, sách khích động bạo lực, tình dục, vi phạm thuần phong mỹ tục, thậm chí cả sách sai lệnh về lịch sử, xúc phạm danh nhân… hồ hết đều có dấu ấn của liên kết xuất bản.
Kết quả là cho ra đời những cuốn sách sai nội dung gây bức xúc lớn trong dư luận. Đối với tác phẩm, nếu xuất bản lần đầu tiên dưới dạng điện tử thì vẫn phải chuẩn y NXB hoặc cơ quan quản lý quốc gia. Bản quyền sách điện tử cũng đang rất nan giải ? Thị trường sách điện tử (ebook) đang gây nhiều tranh cãi về vấn đề bản quyền. Cơ sở phát hành phải đăng ký hoạt động Điểm mới quy định tại Luật Xuất bản lần này đó là cơ sở phát hành là doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp công lập, trước khi hoạt động phải đăng ký hoạt động với cơ quan quản lý quốc gia và phải đảm bảo các điều kiện sau: Người đứng đầu cơ sở phát hành phải thường trú tại Việt Nam; có lạ hoặc chứng chỉ bổ dưỡng kiến thức, nghiệp vụ về phát hành xuất bản phẩm do cơ sở đào tạo, bồi dưỡng chuyên ngành phát hành xuất bản phẩm cấp; có một trong các loại giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc quyết định thành lập đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật; có địa điểm kinh doanh xuất bản phẩm.
Rồi phải đăng ký hoạt động với cơ quan quản lý quốc gia về lĩnh vực này, và có tên miền internet Việt Nam. Như vậy, Luật Xuất bản đi vào cuộc sống sẽ tạo ra một nét văn minh trong phong trào đọc sách, tạo tâm lí an tâm cho bạn đọc. “Luật này được xem là rõ ràng, đầy đủ hơn trước rất nhiều.
Luật như một cái thang ‘phanh’, nếu hiểu biết càng sâu thì cuộc sống của ta càng thoải mái hơn. Bởi từ nhiều năm nay, Việt Nam đã tham gia Công ước Berne, đã có Luật Sở hữu trí óc, Luật về tác quyền, Luật về thương nghiệp điện tử… để xử lý ebook lậu nhưng cuối cùng nó vẫn ngang nhiên tồn tại.
Bên cạnh đó, trách nhiệ m của Giám đốc - Tổng biên tập NXB được quy định cụ thể, vi phạm sẽ bị thu hồi chứng chỉ nghề. Đồng thời, quốc gia sẽ dễ quản ngại hơn nạn in lậu, xuất bản thiếu bản quyền sẽ được hạn chế.
Trên thực tại có 65 NXB và chỉ một ít trong số đó có năng lực để tự tồn tại.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét